Zacznę od sceny z wyceny. Inwestor pokazuje mi ofertę, w której konkurent chwali się lambdą 0,033, i pyta, dlaczego u mnie w karcie widnieje 0,037. Odpowiedź jest prosta, ale nieoczywista: to najczęściej nie są te same liczby mierzone w ten sam sposób. Jedna to wartość początkowa świeżej pianki, druga to wartość deklarowana starzeniowa, czyli ta, którą pianka utrzyma przez lata. Ranking według lambdy ma sens tylko wtedy, gdy wszyscy grają tą samą liczbą.
Dwie lambdy, które łatwo pomylić
Karty pianek podają zwykle dwie wartości współczynnika przewodzenia ciepła. Pierwsza to lambda początkowa, oznaczana jako średnia albo λmean, czyli izolacyjność świeżo natryśniętej pianki. W piankach otwartokomórkowych bywa efektownie niska, nawet rzędu 0,033 do 0,035, bo w porach jest jeszcze gaz o korzystnej przewodności. Druga to lambda deklarowana starzeniowa, oznaczana λD, wyższa, bo uwzględnia naturalne pogorszenie w czasie, gdy gaz wymienia się na powietrze.
Do porównywania marek i do obliczeń projektowych używa się wyłącznie λD. Chwyt marketingowy polega na pokazaniu w ofercie niskiej λmean bez zaznaczenia, że to wartość początkowa. Pianka wygląda wtedy na cieplejszą od konkurencji, która uczciwie podała wyższą λD. Cały mechanizm rozkładam w tekście o współczynniku lambda w praktyce.
Ranking wg lambdy deklarowanej starzeniowej
Poniżej pianki otwartokomórkowe ustawione według λD, czyli miary porównywalnej. Widać, jak bardzo ściska się to pole, gdy wszyscy grają tą samą liczbą.
| Pianka (producent) | λD deklarowana | Uwaga |
|---|---|---|
| Purios E i F (Purinova) | 0,036 W/(m·K) | najniższa w zestawieniu |
| Purex 0808 (Polychem) | 0,037 W/(m·K) | badanie EN |
| Crossin Attic Soft (PCC Prodex) | 0,037 W/(m·K) | badanie EN |
| Purios ET (Purinova) | 0,037 W/(m·K) | badanie EN |
| Purex ELITE (Polychem) | 0,038 W/(m·K) | atut to niska nasiąkliwość |
| Icynene H2Foam Lite | 0,038 W/(m·K) | badanie EN |
| Ultrapur RG 03/10 | 0,038 W/(m·K) | atut to akustyka |
| Sealection 500 (Demilec)* | ≈ 0,038 W/(m·K) | przeliczone z normy US |
Wartości λD z kart i deklaracji producentów. Gwiazdką (*) oznaczono Sealection 500: karta w normach ASTM, wartość przeliczona orientacyjnie. Pełne zestawienie z pozostałymi parametrami jest w głównym rankingu pianek otwartokomórkowych.
Dlaczego ten ranking bywa mylący
Spójrz na rozrzut: całe pole mieści się między 0,036 a 0,038, czyli w dwóch tysięcznych wata na metr i kelwin. Przy typowej warstwie na poddaszu ta różnica to kwestia jednego centymetra grubości, a nie realnej przepaści w cieple. Ustawianie pianek „od najcieplejszej” sugeruje hierarchię, która w praktyce niewiele znaczy, a odwraca uwagę od parametrów, które na dachu z drewnem ważą więcej: paroprzepuszczalności, nasiąkliwości i klasy ognia.
Do tego dochodzi problem uczciwości danych. Gdyby do tej tabeli wpuścić wartości początkowe λmean, kolejność by się rozjechała, bo część pianek pokazałaby 0,033 do 0,035, a część uczciwe 0,037. Ranking wyglądałby efektownie i byłby bezwartościowy. Właśnie dlatego jedyny sensowny ranking lambdy to ranking λD, a i tak najważniejsze dzieje się poza nim.
W skrócie
- Karty podają dwie lambdy: początkową λmean (niższa, efektowna) i deklarowaną starzeniową λD (wyższa, wiążąca).
- Do porównań i projektu liczy się wyłącznie λD, bo to ją pianka utrzyma przez lata.
- W λD całe pole pianek otwartokomórkowych mieści się w wąskim paśmie 0,036 do 0,038.
- Najniższą λD mają Purios E i F (0,036), ale przewaga nad resztą jest minimalna.
- „Najniższa lambda” z ulotki to najczęściej λmean podana bez zaznaczenia. Pytaj zawsze o λD.
Najczęstsze pytania
Która pianka otwartokomórkowa ma najniższą lambdę?
W wartościach deklarowanych starzeniowych najniższą λD mają Purios E i F, na poziomie 0,036. Za nimi Purex 0808, Crossin i Purios ET z 0,037. Różnice są jednak na tyle małe, że w praktyce oznaczają centymetry grubości warstwy, a nie realną przewagę w cieple.
Dlaczego jedna oferta podaje lambdę 0,033, a druga 0,037?
Najczęściej dlatego, że mówią o innych wartościach. 0,033 to zwykle lambda początkowa λmean świeżej pianki, a 0,037 to deklarowana starzeniowa λD, którą pianka utrzyma przez lata. Do porównań liczy się λD, więc oferta z „0,033″ bez tej informacji tylko wygląda korzystniej.
Czy różnica lambdy 0,036 kontra 0,038 ma znaczenie?
W praktyce niewielkie. Przy tej samej grubości to około pięć procent różnicy w oporze cieplnym, czyli kwestia jednego centymetra warstwy. Ważniejsze dla trwałości i komfortu bywają paroprzepuszczalność, nasiąkliwość i klasa ognia, a nie druga tysięczna lambdy.
Jak nie dać się nabrać na „najniższą lambdę”?
Zapytaj wprost, czy podana wartość to lambda deklarowana starzeniowa λD, i poproś o kartę, jeśli w ofercie jej nie ma. Jeśli sprzedawca chwali się bardzo niską liczbą bez tej informacji, prawdopodobnie podaje wartość początkową. Ranking lambdy ma sens tylko dla λD.
Masz ofertę z „najniższą lambdą na rynku”?
Prześlij mi ją, a sprawdzę, czy podana liczba to lambda deklarowana starzeniowa, czy tylko efektowna wartość początkowa. Zobaczysz, ile z tej przewagi zostaje po sprowadzeniu do jednej miary. Woj. śląskie, małopolskie, opolskie, łódzkie i świętokrzyskie.